İRAN AMERİKA ÜÇÜN “BİR NÖMRƏLİ” TƏHLÜKƏDİR

İRAN AMERİKA ÜÇÜN “BİR NÖMRƏLİ” TƏHLÜKƏDİR
Ancaq Obamanın komandasında Tehranla necə davranmaq barədə vahid konsepsiya yoxdur



ABŞ prezidenti Barak Obama səlahiyyətlərinin icrasına başladıqdan sonra ilk sərt geosiyasi bəyənatla çıxış edərək deyib ki, İran hələ də Amerika üçün “fövqəladə təhlükə” təşkil edir. Obama İrana qarşı 1995-ci ildə Klinton administrasiyası tərəfindən tətbiq edilmiş sərt iqtisadi sanksiyaların müddətini daha bir il uzadaraq deyib ki, ABŞ-ın milli təhlükəsizlyinə hədələr aradan qalxmayınca bu sanksiyalar davam edəcək. Eyni zamanda Obama Amerikanın dünyada bir nömrəli hərbi güc kimi qalacağını da bəyan edib. Onun sözlərinə görə, Amerika dünya tarixində ən güclü silahlı qüvvələrə malik olacaq: “Biz silahlı qüvvələrimizin texnoloji üstünlüyünü təmin etmək, istənilən düşmənə qalib gələ bilmək və öz maraqlarımızı müdafiə edə bilmək üçün nə lazımsa edəcəyik”.

Bu bəyanat Vaşinqtonda İrana dair siyasətin hələ formalaşmadığını göstərən növbəti əlamətdir. Belə ki, İranla dialoqa hazır olduğunu dəfələrlə ifadə edən prezident Obama Tehrana qarşı hərbi variantın da masa üzərində olduğunu deyib. Eyni zamanda o bildirib ki, dialoq üçün İran daşı ətəyindən tökməli və beynəlxalq ictimaiyyətin nüvə məsələsinə dair çağırışlarını eşitməlidir. O biri tərəfdən Pentaqon, kəşfiyyyat qurumları və Ağ Ev arasında da İrana dair siyasətin necə olacağı haqda ortaq mövqe formalaşmayıb. Məsələn, bu günlərdə silahlı qüvvələrin baş qərargah rəisləri komitəsinin rəhbəri admiral Maykl Müllen bəyan edib ki, İran nüvə başlığı hazırlamaq üçün kifayət qədər zənginləşdirilmiş urana malikdir. Ancaq elə həmin gün müdafiə naziri Robert Geyts bu qənaəti bölüşmədiyini deyib. Ardınca Milli Kəşfiyyat Şurasının yeni diektoru Denis Bleyr bildirib ki, kəşfiyyat İranın nüvə başlığı hazırlamaq imkanına malik olduğuna şübhə edir. O biri tərəfdən Ağ Ev güclü yəhudi lobbisinin təzyiqləri altındadır. İsrail İranın bu ilin sonunadək nüvə başlığı əldə edə biləcəyi haqda kəşfiyyat məlumatlarına istinad edir və təkbaşına hərbi zərbələr endirmək variantını nəzərdən keçirir.

İrana və ya digər mühüm beynəlxalq məsələlərə dair Ağ Ev administrasiyası daxilində fikir ayrılıqlarının olması yeni deyil. Bundan əvvəl Buş administrasiyası daxilində də bu cür fikir ayrılıqları yaşanıb. Məsələn, vitse-prezident Dik Çeyni İranın vurulmasının qatı tərəfdarı kimi çıxış etsə də, generallar və kəşfiyyat onu fikrindən daşındıra bilmişdi. Belə görünür ki, Obama administrasiyası təzə formalaşsa da, bu cür qeyri-müəyyənlik davam edəcək. ABŞ İranı nüvə proqramlarından çəkindirə bilmək üçün qarşıdakı aylarda müxtəlif variantları tətbiq edəcək. Ancaq əsas üstünlük diplomatiyaya veriləcək və paralel olaraq Tehrana qarşı sanksiyaları gücləndirmək səyləri göstəriləcək. Bununla belə, sərt xətt tərəfdarlarının da boş dayanmayacağını demək olar. İstənilən administrasiyanın daxilində belələri olub və indi də var. Sərt xətt tərəfdarları hesab edirlər ki, İranla yumşaq dillə danışmaq olmaz və ABŞ öz gücünü göstərməlidir. Güc nümayişi təkcə İranın nüvə obyektlərinə nəzərdə tutulan hava zərbələrinin endirilməsini deyil, ABŞ-ın belə zərbələr endirməkdə qətiyyətli olduğunu göstərməklə də edilə bilər. Məsələn, keçmişdə Buş administrasiyası Fars körfəzinə özünün iri hərbi birləşmələrini göndərməklə İrana qarşı güc tətbiqi variantının hər an işə düşə biləcəyini nümayiş etdirirdi.

Lakin prezident Obama İranı ABŞ üçün “bir nömrəli təhlükə” elan etsə də, qətiyyətli addımlar atmağa hazır görünmür. İndi onun diqqəti Əfqanıstanda “Taliban”ın koalisiya qüvvələrini sıxışdırmasının qarşısını almağa və İraqdan çəkilməyə yönəlib. Ancaq Vaşinqtonda nəzərə alırlar ki, İrana dair qətiyyətiz davranış Tehran üçün öz məqsədinə çatmaq baxımından əla fürsət yarada bilər. Bir çox tanınmış ekspertlər hesab edirlər ki, İran diplomatiyadan vaxtı uzatmaq, danışıqlar aparıb sonda heç nəyə razılıq verməmək baxımından məharətlə istifadə edə bilir. Ona görə də bir il sonra Obamanın administrasiyası nüvə silahına malik İranla üzbəüz qalsa və aldadılmış vəziyyətdə görünsə bu, təəcüblü olmayacaq. Amerikanın aparıcı beyin mərkəzləri belə perspektivi nəzərə alaraq Obama administrasiyasına məsləhət görürlər ki, İrana dair siyasətin nədən ibarət olduğu aydın nümayiş etdirilməlidir. Ziddiyətli siqnallar göndərmək ABŞ-ın mövqelərinin zəif olduğu haqda təəssürat yaradır və belə görünür ki, Obama son sərt bəyanatını verərkən bu məsləhətləri nəzərə alıb.



Fərhad Məmmədov
musavat

8 MİLYONLUQ AZƏRBAYCANIN MARAĞI OLA BİLİR, 70 MİLYONLUQ TÜRKİYƏNİN YOX?

8 MİLYONLUQ AZƏRBAYCANIN MARAĞI OLA BİLİR, 70 MİLYONLUQ TÜRKİYƏNİN YOX?

Könül ŞAMİLQIZI

shamilgizi@gmail.com

Türkiyə mövzusu Azərbaycanın gündəmində heç zaman olmadığı qədər aktuallıq qazanıb. Hansı qəzeti açsan, AKP-nin Azərbaycana xəyanət etdiyinə dair başlıq gözə çarpır, rəyi soruşulan politoloqların əksəriyyəti Türkiyəni yamanlayır, bəzi siyasətçilər Ərdoğan iqtidarının Qarabağı satdığını iddia edir.

Ankaranın ünvanına ittiham dərəcəsinə çatan tənqidlər səslənir, hansısa Türkiyə universitetinin erməni dili fakültəsi açmaq niyyəti, hansısa serialın Ermənistanda da çəkilməsi xəbəri, hansısa Türkiyə televiziyasının erməni dilində kanal açacağı şayiəsi xüsusi qəzəb vurğusuyla qabardılaraq təqdim olunur.

Səbəb bəllidir - Türkiyə Ermənistanla münasibətlərini normallaşdırmaq istiqamətində addımlar atır və bu çərçivədə İrəvanla diplomatik münasibətlərin qurulmasıyla quru sərhədlərinin açılması ehtimalı güclənir.

Türkiyənin Ermənistanla danışıqlarda Qarabağ şərtindən vaz keçməsi kimi dəyərləndirilən bu məsələ Azərbaycanda ciddi bir anti-Türkiyə havası yaradıb. Tənqid və ittihamların əsas hədəfi Ərdoğan hökuməti olsa da, bu prosesin cəmiyyətdə əksi “Türkiyə Azərbaycanı satıb” şəklindədir.

Türkiyə Azərbaycanı satıbmı? Və ya satarmı? Mənimçün bu sualın cavabı birmənalıdır - satmaz. Bu, Türkiyənin Ermənistanla sərhədləri açacağına və diplomatik münasibətlər quracağına inanmıram demək deyil, Ankaranın İrəvanla ehtimal olunan razılaşmasının Azərbaycana xəyanət olmadığını düşünmürəm deməkdi.

Şübhəsiz ki, Türkiyə ilə Ermənistan arasında diplomatik münasibətlərin qurulması və sərhədin açılması heç bir Azərbaycan vətəndaşını məmnun edə bilməz, tam tərsinə, üzər. Amma bu, Türkiyəni suçlamamız, Azərbaycanın dünyadakı yeganə dəstəkçisi olan bir ölkədən “düşmən, xəyanətkar” düzəltməmiz üçün əsas olmamalıdır.

Müsəlman dünyasının yeganə demokratik ölkəsi olaraq Türkiyə bu coğrafiyada və dünyada bizim düşündüyümüzdən çox-çox böyük məsuliyyətlər, öhdəliklər daşıyan, problemləri və həllini gözləyən məsələləri olan dövlətdir. Bu dövlət məhz Azərbaycanın maraqlarını nəzərə alaraq illərdir Ermənistana münasibətdə rəsmi Bakı və Azərbaycan cəmiyyətilə eyni mövqe sərgiləyir. ABŞ-la müttəfiqlik münasibətlərini qorumağa çalışan, Avropa Birliyinə can atan, dünyadakı yerini gücləndirməyə və nüfuzunu artırmağa çalışan bir ölkə olmasına rəğmən Türkiyə Ermənistanla münasibətlər məsələsinə heç bir zaman öz marağı müstəvisindən yanaşmayıb.

Son dövrlərdə bu ölkədə Ermənistanla münasibətləri normallaşdırmaq, küsülü qalaraq deyil, danışaraq problemləri çözməyə çalışmaq meyillərinin artması da hansısa iqtisadi, ticari maraqlardan, bəzən bəsit şəkildə ifadə edildiyi kimi, Ərdoğan hökumətinin ermənipərəstliyindən, erməni sevgisindən deyil, dünyadakı təzyiqlərdən yayınmaq, mövcud olduğu regiondakı problemlərin həllində rol oynama gücünü nümayiş etdirmək və bu çərçivədə həm də Qarabağ probleminin həllində aktiv şəkildə iştirak etmək niyyətindən - yəni maraqdan daha çox məcburiyyətdən qaynaqlanır.

Ankara bu siyasəti kimsədən gizli, oğurluq şəkildə həyata keçirmir, əksinə, çox açıq dillə ifadə edərək və rəsmi Bakı ilə uzlaşdırılaraq yürüdür. Azərbaycan və Türkiyə rəsmiləri bunu qapalı və ya açıq şəkildə dəfələrlə ifadə ediblər, indi də rəsmi Bakı Türkiyə ilə məlumat mübadiləsi apardığını inkar etmir. Əgər Türkiyə ilə Ermənistan arasında diplomatik münasibətlərin qurulması reallaşarsa, bu məhz həmin uzlaşdırılmış siyasətin nəticəsi olacaq. Yox, sərhədlər açılmayacaqsa, bu, yenə də Azərbaycan dövləti və cəmiyyətinin rəyinin Türkiyədə nəzərə alınması demək olacaq ki, hər iki halda məsələnin “Türkiyə bizə xəyanət edir” şəklində təqdimatı yanlışdır.

Bu məsələ Azərbaycan üçün olduğu qədər Türkiyə üçün də qəliz və ağrılıdır. Belə olmasaydı, Türkiyə Ermənistanla sərhədləri illər öncədən açardı və rəsmi Ankara da Azərbaycana çox rahat şəkildə “Siz öz probleminizin həlli istiqamətində hansı önəmli addımı atdınız, yaxud Ermənistanla hansı görüş, danışıq təklifindən imtina etdiniz ki, bizə də minnət qoyursunuz?” deyərdi.

Hətta biz Türkiyənin Ermənistanla münasibətləri normallaşdırma istiqamətindəki səylərini məcburiyyətin deyil, maraqların nəticəsi olaraq qəbul etsək də, Ankaranı suçlamadan öncə Azərbaycanın son illərdəki Türkiyə siyasətinə diqqət yetirmək lazımdı. Təkcə bir faktı xatırlatmaq, məncə, yerinə düşər. 2004-cü ildə dövlət başçısı İlham Əliyev Türkiyədə “Əgər Kiprdə Annan planı ilə bağlı referendumda şimal tərəfi “hə” deyərsə, Azərbaycan Quzey Kıbrıs Türk Cümhuriyyətinin izolyasiyadan çıxması istiqamətində addım atan ölkələrin başında olacaq” deyə bəyanat verdi.

Referendum oldu, adanın şimalında yaşayan türklər birləşmə planına “hə” dedilər. Bakıdan QKTC paytaxtına birbaşa təyyarə reysi açıldı. Amma cəmi bircə dəfə. İkinci uçuş olmadı. Bunun ardınca Avropa Şurası Parlament Assambleyasında QKTC-nin müşahidəçi statusla iştirakını nəzərdə tutan layihənin səsverməsi zamanı Azərbaycanlı deputatlar zaldan çıxdılar.

Hər iki fakt Azərbaycanın maraqları ilə izah olundu - “Biz Quzey Kıbrısla bağlı addım atsaq, Yunanıstan da Qarabağla bağlı oxşar addım ata bilər”. Daha sonra isə başqa bir arqument ortaya çıxdı - Avropa Birliyi Azərbaycanı QKTC-nin izolyasiyadan çıxarılması istiqamətində hər hansı addım atacağı təqdirdə yeni qonşuluq siyasətilə bağlı müzakirələri dayandırmaqla təhdid edib. Azərbaycan da AB ilə yeni qonşu olmaqda Gürcüstan və Ermənistandan geri qalmamaq üçün QKTC ilə bağlı addımları atmaqdan vaz keçib. Yəni öz maraqlarını nəzərə alıb.

O zaman sual yaranır - 8 milyonluq Azərbaycanın marağı ola bilir, 70 milyonluq Türkiyənin yox? Hətta öz maraqlarına rəğmən Türkiyə yenə də Azərbaycanın və Azərbaycanın maraqlarının yanında olmağa çalışır. Keşkə biz də Türkiyənin yarısı qədər Türkiyəylə qardaş olduğumuzu nümayiş etdirə bilsək. Məsələn, ən bəsitini deyim - Türkiyəyə tətbiq etdiyimiz viza rejimini aradan qaldırsaq...

8 MİLYONLUQ AZƏRBAYCANIN MARAĞI OLA BİLİR, 70 MİLYONLUQ TÜRKİYƏNİN YOX?

8 MİLYONLUQ AZƏRBAYCANIN MARAĞI OLA BİLİR, 70 MİLYONLUQ TÜRKİYƏNİN YOX?

Könül ŞAMİLQIZI

shamilgizi@gmail.com




Türkiyə mövzusu Azərbaycanın gündəmində heç zaman olmadığı qədər aktuallıq qazanıb. Hansı qəzeti açsan, AKP-nin Azərbaycana xəyanət etdiyinə dair başlıq gözə çarpır, rəyi soruşulan politoloqların əksəriyyəti Türkiyəni yamanlayır, bəzi siyasətçilər Ərdoğan iqtidarının Qarabağı satdığını iddia edir.

Ankaranın ünvanına ittiham dərəcəsinə çatan tənqidlər səslənir, hansısa Türkiyə universitetinin erməni dili fakültəsi açmaq niyyəti, hansısa serialın Ermənistanda da çəkilməsi xəbəri, hansısa Türkiyə televiziyasının erməni dilində kanal açacağı şayiəsi xüsusi qəzəb vurğusuyla qabardılaraq təqdim olunur.

Səbəb bəllidir - Türkiyə Ermənistanla münasibətlərini normallaşdırmaq istiqamətində addımlar atır və bu çərçivədə İrəvanla diplomatik münasibətlərin qurulmasıyla quru sərhədlərinin açılması ehtimalı güclənir.

Türkiyənin Ermənistanla danışıqlarda Qarabağ şərtindən vaz keçməsi kimi dəyərləndirilən bu məsələ Azərbaycanda ciddi bir anti-Türkiyə havası yaradıb. Tənqid və ittihamların əsas hədəfi Ərdoğan hökuməti olsa da, bu prosesin cəmiyyətdə əksi “Türkiyə Azərbaycanı satıb” şəklindədir.

Türkiyə Azərbaycanı satıbmı? Və ya satarmı? Mənimçün bu sualın cavabı birmənalıdır - satmaz. Bu, Türkiyənin Ermənistanla sərhədləri açacağına və diplomatik münasibətlər quracağına inanmıram demək deyil, Ankaranın İrəvanla ehtimal olunan razılaşmasının Azərbaycana xəyanət olmadığını düşünmürəm deməkdi.

Şübhəsiz ki, Türkiyə ilə Ermənistan arasında diplomatik münasibətlərin qurulması və sərhədin açılması heç bir Azərbaycan vətəndaşını məmnun edə bilməz, tam tərsinə, üzər. Amma bu, Türkiyəni suçlamamız, Azərbaycanın dünyadakı yeganə dəstəkçisi olan bir ölkədən “düşmən, xəyanətkar” düzəltməmiz üçün əsas olmamalıdır.

Müsəlman dünyasının yeganə demokratik ölkəsi olaraq Türkiyə bu coğrafiyada və dünyada bizim düşündüyümüzdən çox-çox böyük məsuliyyətlər, öhdəliklər daşıyan, problemləri və həllini gözləyən məsələləri olan dövlətdir. Bu dövlət məhz Azərbaycanın maraqlarını nəzərə alaraq illərdir Ermənistana münasibətdə rəsmi Bakı və Azərbaycan cəmiyyətilə eyni mövqe sərgiləyir. ABŞ-la müttəfiqlik münasibətlərini qorumağa çalışan, Avropa Birliyinə can atan, dünyadakı yerini gücləndirməyə və nüfuzunu artırmağa çalışan bir ölkə olmasına rəğmən Türkiyə Ermənistanla münasibətlər məsələsinə heç bir zaman öz marağı müstəvisindən yanaşmayıb.

Son dövrlərdə bu ölkədə Ermənistanla münasibətləri normallaşdırmaq, küsülü qalaraq deyil, danışaraq problemləri çözməyə çalışmaq meyillərinin artması da hansısa iqtisadi, ticari maraqlardan, bəzən bəsit şəkildə ifadə edildiyi kimi, Ərdoğan hökumətinin ermənipərəstliyindən, erməni sevgisindən deyil, dünyadakı təzyiqlərdən yayınmaq, mövcud olduğu regiondakı problemlərin həllində rol oynama gücünü nümayiş etdirmək və bu çərçivədə həm də Qarabağ probleminin həllində aktiv şəkildə iştirak etmək niyyətindən - yəni maraqdan daha çox məcburiyyətdən qaynaqlanır.

Ankara bu siyasəti kimsədən gizli, oğurluq şəkildə həyata keçirmir, əksinə, çox açıq dillə ifadə edərək və rəsmi Bakı ilə uzlaşdırılaraq yürüdür. Azərbaycan və Türkiyə rəsmiləri bunu qapalı və ya açıq şəkildə dəfələrlə ifadə ediblər, indi də rəsmi Bakı Türkiyə ilə məlumat mübadiləsi apardığını inkar etmir. Əgər Türkiyə ilə Ermənistan arasında diplomatik münasibətlərin qurulması reallaşarsa, bu məhz həmin uzlaşdırılmış siyasətin nəticəsi olacaq. Yox, sərhədlər açılmayacaqsa, bu, yenə də Azərbaycan dövləti və cəmiyyətinin rəyinin Türkiyədə nəzərə alınması demək olacaq ki, hər iki halda məsələnin “Türkiyə bizə xəyanət edir” şəklində təqdimatı yanlışdır.

Bu məsələ Azərbaycan üçün olduğu qədər Türkiyə üçün də qəliz və ağrılıdır. Belə olmasaydı, Türkiyə Ermənistanla sərhədləri illər öncədən açardı və rəsmi Ankara da Azərbaycana çox rahat şəkildə “Siz öz probleminizin həlli istiqamətində hansı önəmli addımı atdınız, yaxud Ermənistanla hansı görüş, danışıq təklifindən imtina etdiniz ki, bizə də minnət qoyursunuz?” deyərdi.

Hətta biz Türkiyənin Ermənistanla münasibətləri normallaşdırma istiqamətindəki səylərini məcburiyyətin deyil, maraqların nəticəsi olaraq qəbul etsək də, Ankaranı suçlamadan öncə Azərbaycanın son illərdəki Türkiyə siyasətinə diqqət yetirmək lazımdı. Təkcə bir faktı xatırlatmaq, məncə, yerinə düşər. 2004-cü ildə dövlət başçısı İlham Əliyev Türkiyədə “Əgər Kiprdə Annan planı ilə bağlı referendumda şimal tərəfi “hə” deyərsə, Azərbaycan Quzey Kıbrıs Türk Cümhuriyyətinin izolyasiyadan çıxması istiqamətində addım atan ölkələrin başında olacaq” deyə bəyanat verdi.

Referendum oldu, adanın şimalında yaşayan türklər birləşmə planına “hə” dedilər. Bakıdan QKTC paytaxtına birbaşa təyyarə reysi açıldı. Amma cəmi bircə dəfə. İkinci uçuş olmadı. Bunun ardınca Avropa Şurası Parlament Assambleyasında QKTC-nin müşahidəçi statusla iştirakını nəzərdə tutan layihənin səsverməsi zamanı Azərbaycanlı deputatlar zaldan çıxdılar.

Hər iki fakt Azərbaycanın maraqları ilə izah olundu - “Biz Quzey Kıbrısla bağlı addım atsaq, Yunanıstan da Qarabağla bağlı oxşar addım ata bilər”. Daha sonra isə başqa bir arqument ortaya çıxdı - Avropa Birliyi Azərbaycanı QKTC-nin izolyasiyadan çıxarılması istiqamətində hər hansı addım atacağı təqdirdə yeni qonşuluq siyasətilə bağlı müzakirələri dayandırmaqla təhdid edib. Azərbaycan da AB ilə yeni qonşu olmaqda Gürcüstan və Ermənistandan geri qalmamaq üçün QKTC ilə bağlı addımları atmaqdan vaz keçib. Yəni öz maraqlarını nəzərə alıb.

O zaman sual yaranır - 8 milyonluq Azərbaycanın marağı ola bilir, 70 milyonluq Türkiyənin yox? Hətta öz maraqlarına rəğmən Türkiyə yenə də Azərbaycanın və Azərbaycanın maraqlarının yanında olmağa çalışır. Keşkə biz də Türkiyənin yarısı qədər Türkiyəylə qardaş olduğumuzu nümayiş etdirə bilsək. Məsələn, ən bəsitini deyim - Türkiyəyə tətbiq etdiyimiz viza rejimini aradan qaldırsaq...

İran Azerbaycan ve Ermenistan Arasında Arabuluculuk Yapmak İstiyor

İran Azerbaycan ve Ermenistan Arasında Arabuluculuk Yapmak İstiyor


İran Dışişleri Bakanı Manuçer Mütteki, Tahran’ın, Karabağ konusunda Ermenistan’la Azerbaycan arasında arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu söyledi.

Erivan’da Dışişleri Bakanı Eduard Nalbantyan’la görüşen Mütteki, konuyu, Tahran’da, Azerbaycan Dışişleri Bakanıyla da ele aldığını belirtti.

Azerbaycan Dışişleri Bakanı Elmar Mehmedyarov, geçen hafta Ekonomik İşbirliği örgütü toplantısı için Tahran’daydı.

Ermenistan’ın Dağlık Karabağ’ı işgaliyle başlayan ve 6 yıl süren savaş, 35 bin kişinin ölümüne sebep oldu. 1994 yılında ateşkes sağlanmasına rağmen gerginlik sürüyor.voa

Türk-erməni anlaşması imzalanacaq?

Türk-erməni anlaşması imzalanacaq?

"Star" qəzetinin iddiasına görə, apreldə imzalanacaq sənədə əsasən, iki ölkə arasında sərhədlər açılacaq
Türkiyə qəzetinin xəbərinə münasibət bildirən Azərbaycan ekspertləri iki yerə bölündülər
... Türkiyə-Ermənistan danışıqları yekun mərhələyə girib. Aprel ayında iki ölkə arasında sənəd imzalana bilər. Bu barədə Türkiyənin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasına (AKP) yaxın olan "Star" qəzeti xəbər verib.
Qəzet bildirir ki, Ankara ilə İrəvan arasında bu proses ATƏT-in Minsk qrupunun Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı danışıqları ilə paralel gedəcək.
"Star" Türkiyə rəsmilərinə istinadən bildirir ki, imzalanacaq anlaşmada sərhədin açılması, qarşılıqlı ticarətin başlaması və 1915-ci il hadisələrinin araşdırılması üçün tarixçilərdən ibarət birgə komissiyanın yaradılması nəzərdə tutulur.
Mənbə Dağlıq Qarabağ məsələsinin Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılmasında ön şərt olmadığını deyib. "Star"ın mənbəsi iddia edib ki, Azərbaycan rəhbərliyi Ankara ilə İrəvan arasındakı danışıqların gedişi barədə müntəzəm məlumatlandırılır və Bakı Türkiyə-Ermənistan anlaşmasını dəstəkləyir.
Qeyd edək ki, sərhədlərin açılacağını Fransada səfərdə olan Ermənistanın xarici işlər naziri Edvar Nalbandyan da iddia etmişdi:"İki dövlət arsında münasibətlərin bərpasına və sərhədlərin qeyri-şərtsiz açılmasına yaxınıq".
Türkiyə-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri, AKP-dən olan deputat Mustafa Kabakçı "Media forum"a açıqlamasında isə bu xəbəri təkzib edib. Dediyinə görə, Türkiyə XİN-in Qafqaz departamentinin rəhbəri ona bir həftə əvvəl bildirib ki, Türkiyənin Ermənistanla bağlı siyasətində ciddi dəyişiklik yoxdur.
Azərbaycan XİN-in sözçüsü Elxan Poluxovsa "Media forum"a açıqlamasında "Star"ın xəbərini şərh etmək istəməyib:"Bu qəzetin yazdığı rəsmi mövqe deyil, şayiədir. Biz şayiələrə şərh vermirik. Rəsmi mövqe olsa, şərh verərik".
Poluxov eyni zamanda, Azərbaycanla Türkiyə arasında məlumat mübadiləsinin fasiləsiz davam etdiyini deyib.
Politoloq Vəfa Quluzadə hesab edir ki, Qarabağ məsələsini Türkiyə heç vaxt Ermənistanla danışıq mövzusu edə bilməz. O, APA-ya açıqlamasında bu vaxta qədər Qarabağ məsələsinin Türkiyə ilə Ermənistan arasında müzakirə mövzusu olmadığını bildirib: "Amma həmişə bu barədə yalançı informasiyalar verilib. İndiyə kimi Türkiyə Ermənistanla Qarabağa dair nə danışıb? Heç nə. Türkiyə Ermənistanla danışıqlarda heç vaxt Qarabağ məsələsini qoya bilməz. Türkiyə ayrı, Azərbaycan ayrı, Ermənistan isə ayrı dövlətdir. Onlar Qarabağ məsələsini ortaya qoyan kimi gərək Ermənistanla bütün əlaqələr kəsilsin. Digər tərəfdən, indi məsələnin həlli ilə Minsk qrupu məşğuldur. Ankara-İrəvan danışıqlarında söhbət Türkiyənin Qarabağ problemini həll etməsindən yox, Türkiyə-Ermənistan əlaqələrinin bərpasından gedir. Bunlar hamısı ikitərəfli əlaqələrə aiddir. Ona görə də bu çərçivəyə Qarabağ məsələsi heç cür daxil edilə bilməz".
Aydın Mirzəzadə də APA-ya dərc olunanların yalnız qəzetin versiyası olduğunu bildirib: "Bu jurnalist yanaşmasıdır və nə qədər ki, ortaya hər hansı sənəd çıxmayıb, versiyaları şərh etməyə ehtiyac yoxdur. Bu gün Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal edib və azad etməyənə qədər Azərbaycanla Ermənistan arasında hər hansı əlaqədən söhbət gedə bilməz. Türkiyə rəsmiləri isə vaxtaşırı Azərbaycanın maraqlarını həmişə Türkiyənin maraqları kimi qoruduqlarını ifadə edirlər".
"Star" qəzetinin yazdıqlarının həqiqətə tam yaxın olduğunu deyən politoloq Qabil Hüseynlinin sözlərinə görəsə, Türkiyə ilə Ermənistan arasında gizli danışıqlar 8 aydır gedir: "AKP-dən Vaşinqtona gedən deputat qrupu da belə bir hadisənin baş verəcəyini bildirmişdi. Sərhədlərin aprel ayında açılması planlaşdırılır. ABŞ da bunu Türkiyədən tələb edir. Amma məsələ sərhədlərin açılması ilə bitməyəcək, diplomatik əlaqələr yaradılması da nəzərdə tutulur" (APA). Q. Hüseynlinin sözlərinə görə, bunların qarşılığında yalnız Ermənistanın qondarma "soyqırımı" iddiasından imtina etməsi gözlənilir: "Qarabağ məsələsində isə Türkiyə onsuz da çoxdandır Madrid bəyannaməsinin ruhunda hərəkət edir. Türkiyədə bəhanə gətirilir ki, əgər Azərbaycan tərəfi Madrid bəyannaməsi ruhunda danışıqlara gedirsə, Türkiyə də bu məsələdə öz mövqeyində yumşalmaya gedə, məsələnin ATƏT Minsk qrupu çərçivəsində tənzimlənməsinə razı ola bilər. Bununla Türkiyə özünü məsuliyyətdən kənara çəkir".
Politoloq Leyla Əliyeva da hesab edir ki, Ermənistan və Türkiyə arasında anlaşma imzalana bilər. "Bu həm AKP-nin daxili siyasətinin davamıdır, həm də bu partiya özünü praqmatik partiya kimi göstərmək və təsdiq etmək istəyir. O, Avropa tərəfindən bəyənilən bir yanaşmanı seçib",- deyə politoloq "Ekspress"in müxbiri ilə söhbətində qeyd edib. L.Əliyevanın sözlərinə görə, Qərb regionda Türkiyənin rolunu artırmaqla Rusiyanın təsirini azaltaq istəyir: "Türkiyə ilə Ermənistan arasında problemlər aradan qalxsa, İrəvanda Rusiyanın hərbi bazasına ehtiyac olmaycaq. Bu da Ermənistanın Rusiyanın təsirindən çıxmasına müsbət təsir göstərər. Çünki hərbi baza Türkiyə ilə problemə görə yerləşdirilib".
Siyasi İnnovasiya və Texnologiyalar Mərkəzinin rəhbəri Mübariz Əhmədoğlu isə Türkiyənin kifayət qədər ciddi səhvə yol verdiyini düşünür. Onun sözlərinə görə, Türkiyənin daxilindəki erməni təşkilatları AKP iqtidarına təsir imkanlarına malikdir: "Ermənilər martın 29-u və aprelin 24-dən istifadə edərək çalışırlar ki, məqsədlərini həyata keçirsinlər. Son 5 ildə ermənilərin prioritet məqsədi Türkiyə ilə Azərbaycanın arasını vurmaq olub və artıq bu məqsədə nail oldular. Ona görə də Qarabağ məsələsi arxa plana keçib. Türkiyənin ziyanına olan bu məsələ Ankaranın regionda apardığı siyasəti də əngəlləyəcək".
İlqar Məmmədov isə həmkarlarından fərqli düşünür. Onun sözlərinə görə, hazırda Türkiyənin apardığı siyasət tamamilə Azərbaycanın maraqlarına cavab verir: "Mətbuatda inanılan və inanılmaz versiyaların irəli sürülməsinə rəğmən Türkiyə diplomatiyası hazırda Azərbaycanın maraqlarının müdafiəsi istiqamətində olduqca böyük töhfələr verir. Əgər Türkiyənin Ermənistanla əlaqədar diplomatiyasında yeniliklər olacaqsa, mən tam əminəm ki, bu addımlar Azərbaycana yalnız xeyir gətirmək, dəstək olmaq və onun mənafelərini qorumaq məqsədi daşıyacaq".
Rasim Musabəyov isə APA-ya açıqlamasında mətbuatda yazılanlara reaksiya verməyə ehtiyac görmədiyini bildirib: "Hələ ermənilərlə türklər arasında bu məsələ həll olunacaq ya yox, bu da böyük sual altındadır. Ona görə ki, aprel ayında qondarma "soyqırımı" ilə bağlı məsələlər var. Türkiyə böyük dövlətdir, öz maraqları var. Bununla belə, biz hər zaman gözləyirik ki, Türkiyə bu məsələlərdə prinsipial mövqeyini hansısa xırda mənafe üçün qurban verməyəcək. Əgər bunu Ərdoğan desəydi, şərh vermək olardı, amma qəzet materialını əsas götürüb ağlaşma qurmalı deyilik. Deyilən məsələlərin həyata keçə biləcəyini istisna etməsəm də, bunun bu ilin aprelində baş verəcəyini gözləmirəm".
Bəkir Nərimanoğlu

İran adlanan yerin xarici işlər naziri Ermənistan prezidentilə görüşüb

Görüşdə Serj Sarkisyan bildirib ki, İran Ermənistan üçün yaxşı qonşu və etibarlı tərəfdaşdır

Ermənistanda rəsmi səfərdə olan İranın xarici işlər naziri Manuçöhr Mottaki bu ölkənin prezidenti Serj Sarkisyanla görüşüb. Görüşdə tərəflər regional problemlərdən tutmuş İran-Ermənistan münasibətlərinə qədər bir çox məsələləri müzakirə ediblər. Serj Sarkisyan bildirib ki, İran Ermənistan üçün yaxşı qonşu və etibarlı tərəfdaşdır.

Manuçöhr Mottaki isə deyib ki, son vaxtlar İran-Ermənistan münasibətləri strateji xarakter alıb. Rəsmilər həmçinin, gələcəkdə Ermənistandan İrana çəkiləcək dəmir yolu xətti barədə də müzakirələr aparıb. Bununla yanaşı, Serj Sarkisyan və Manuçöhr Mottaki Qafqazdakı vəziyyətə dair fikirlərini də bölüşüblər. Sonda isə iranlı nazir prezident Mahmud Əhmədinejadın Tehrana dəvət təklifini erməni liderinə çatdırıb. /ANS TV/

Türkiyə mətbuatı AKP hakimiyyətinin хəyanətini ifşa etdi

Türkiyə mətbuatı AKP hakimiyyətinin хəyanətini ifşa etdi


Türkiyə ilə Ermənistan arasında aprelin 24-nə kimi imzalanacaq sənəd sərhədlərin açılması və ticarət əlaqələrinin qurulmasını nəzərdə tutur

Deyilənlər doğru çıхdı. Daha doğrusu, "güvəndiyimiz dağlara qar yağdı" desək, daha çoх yerinə düşər. Türkiyə ilə Ermənistan arasında əlaqələrin normallaşdırılması ilə bağlı saziş bu ilin aprelində imzalanacaq. Türkiyənin "Star" qəzetinə istinadən yayılan məlumatda bildirilir ki, sənəddə iki ölkə arasında sərhədlərin açılması, ticarət əlaqələrinin başlanması və 1915-ci ildə baş verən hadisələrin ortaq tariх komissiyası tərəfindən araşdırılması nəzərdə tutulur. Qəzet iddia edir ki, sazişin mətni aprelin 24-dən əvvəl açıqlanacaq. Bu prosesə paralel olaraq, ATƏT-in Minsk Qrupu Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı danışıqları davam etdirəcək. Sənəddə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin əsas şərt olmadığı göstərilib. Qəzet bildirir ki, rəsmi Ankara və İrəvan arasındakı danışıqlarla bağlı Azərbaycan tərəfə mütəmadi məlumat verilir. Türkiyə Minsk Qrupunun danışıqlarının ən yaхın zamanda müsbət nəticə verəcəyinə ümid edir. ABŞ-ın dövlət katibi Hillari Klintonun Türkiyəyə səfəri zamanı хarici işlər naziri Əli Babacanla görüşündə münaqişənin həllini tapacağına ümid etdiyini vurğulayıb. Görünür, AKP iqtidarı Ermənistana olan sonsuz rəğbət və sevgisini qondarma erməni "soyqırımı"nın ildönümü ərəfəsində onlara bir yest kimi təqdim etmək fikrindədir. Həqiqətən də, türkün qanını içib, yurdunu talan edən erməniyə türkün bundan gözəl hədiyyəsi ola bilməzdi. Çoх güman ki, Sery Sərkisyan ürəyinə yağ kimi yayılan bu addımın qarşılığında Abdullah Gülün, Əli Babacanın döşündən medal da asacaq. Nə qədər olmasa da, türkü türkün əli ilə vurmaqdan gözəl nə ola bilərdi? Nə deyirik, AKP buna da getdisə, indi yəqin ki, Atatürkün ruhu məzarda narahatdır. Bizə isə sadəcə, hadisələrin aхarını izləmək və nəticənin hansı məcraya dirənəcəyini gözləmək qalır. Məsələni bu həddə gətirən hadisələrin ümumi prinsiplərini nəzərdən keçirək. Türkiyə-Ermənistan yaхınlaşmasını təsdiq edən ictimai-siyasi faktorlar 1.Türkiyə və Ermənistan rəhbərliyi arasında təmaslar gücləndirilib, хarici işlər nazirlikləri səviyyəsində mütəmadi, ikitərəfli müzakirələr aparılır. 2.Türkiyə хarici siyasət idarəsi danışıqlar prosesinə müdaхiləni məqsədəuyğun hesab etmir, artıq Azərbaycan haqqında "qardaş ölkə" deyil, "üçüncü ölkə" ifadəsini işlədir. 3.Türkiyə rəhbərliyi danışıqların gedişi barədə heç bir açıqlama vermir, Azərbaycan mediasının, ictimaiyyət nümayəndələrinin, Türkiyə millət vəkillərinin çoхsaylı sorğuları cavablandırılmır. 4."Həpimiz Hrant Dinkik!", "Ermənilərdən üzr istəyək" kampaniyaları, Türkiyənin dövlət naziri Egemen Bağışın İstanbuldakı erməni məktəblərin birində ermənilərin fəal nümayəndələri ilə görüşü zamanı Ermənistan və ermənilər haqqında işlətdiyi хoş fikirlər və digər olaylar ictimai rəyin dəyişdirilməsi istiqamətində atılan addımlardır. 5.Хocalı soyqırımı ilə bağlı qətnamənin parlamentdə müzakirəsinin əngəllənməsinə cəhd, məktəblərdə "Sarı gəlin" filminin nümayişinin qadağan edilməsi AKP hakimiyyətinin mövqeyini göstərən məsələlərdir. 6.Türkiyə ictimaiyyət nümayəndələrinin, millət vəkillərinin Azərbaycan mətbuatına açıqlamaları onların rəsmi Ankaranın mövqeyindən narahat olduqlarını göstərir. Türkiyə Böyük Millət Məclisində təmsil olunmuş müхalifətçi deputatlar хarici işlər naziri Əli Babacanın parlamentə çağrılması və hesabat verməsini tələb edir. 7.TBMM Хarici işlər komissiyasında məsələ qaldıran Ъümhuriyyət Хalq Partiyasından olan millət vəkili Ъanan Arıtman deyib: "Хarici işlər naziri Əli Babacanın Türkiyə ilə Ermənistan arasında aparılan danışıqlarla bağlı parlamentə çağrılması tələbi AKP-nin ciddi narahatlığına səbəb olub. Hökumət Əli Babacanın parlamentdə Türkiyə iqtidarının Ermənistana yönəlik siyasətdə işğal altındakı Azərbaycan torpaqlarının boşaldılması tələbindən vaz keçməsi haqda yayılan хəbərlərlə bağlı izahat verməsini əngəlləməyə çalışır". 8.Bu prosesə TRT-nin qoşulması və erməni-türk yaхınlaşmasına öz töhfəsini vermək cəhdi müşahidə olunur. (Televiziya kanalının çəkdiyi "Ayrılıq" serialında baş rollardan birini oynayan Atilla Saral bildirib ki, Ankara və İrəvan arasında münasibətlərin normallaşdırılmasına TRT də dəstək vermək niyyətindədir. TRT bu serialla erməni-türk düşmənçiliyinin aradan qaldırılmasına öz töhfəsini vermək istəyir). 9.Ərdoğan hakimiyyətinə müхalif mövqedə olan KİV-lərdən fərqli olaraq, AKP-yə yaхın media Azərbaycan və Türkiyə ictimaiyyəti tərəfindən davamlı müzakirə olunan bu məsələyə yer ayırmır. 10.ABŞ Konqresindəki Türkiyə dostluq qrupunun həmsədri konqresmen Robert Veхler bəyan edib ki, yaхın zamanlarda Türkiyənin Ermənistanla sərhədləri açması gözlənilir. O, fevralın sonlarında Türkiyədə səfərdə olub və baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan da daхil olmaqla ölkə rəhbərliyinə daхil olan şəхslər parlament üzvləri ilə görüşlər keçirib. Konqresmen Vaşinqtonda, Nümayəndələr Palatasının Хarici Əlaqələr Komitəsindəki toplantıda çıхışında deyib ki, bu optimistliyi Türkiyədə apardığı söhbətlərə söykənir. Əslində Türkiyə ilə Ermənistan arasında iqtisadi ticarət əlaqələrinin olmadığı haqda məlumatlar da formal хarakter daşıyır. Türkiyə iş adamlarının Ermənistanda geniş biznes qurması, Türkiyədən il ərzində minlərlə yük maşınlarınnı (TЫR-ların) Ermənistana keçdiyi və Türkiyə istehsalı olan mallar apardıqları faktdır. Həmçinin son bir neçə ildə Ermənistandan Türkiyəyə əsasən хammalın gətirildiyi barədə məlumatlar var. 1.Bir neçə ay bundan öncə Ermənistan prezidenti Sery Sərkisyan ABŞ-ın "The Wall Street Yournal" yurnalına müsahibəsində Türkiyə ilə Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsinin 150 milyon dollara çatdığını qeyd edib. 2.Ermənistan Sənayeçilər və İş Adamları Birliyinin rəhbəri Arsen Kazaryan Türkiyə ilə Ermənistan arasında iqtisadi-ticarət əlaqələrinin qurulması ilə bağlı aparılan danışıqlara dair açıqlamasında bildirmişdi ki, 2008-ci ilin 9 ayı ərzində Türkiyə ilə Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi ötən ilə nisbətən 2,2 dəfə artaraq 185 milyon dollara çatıb. Kaan Soyak adlı erməni mənşəli Türkiyə vətəndaşı Türkiyə ilə Ermənistan arasında iqtisadi əlaqələrin qurulması istiqamətində ciddi fəaliyyət göstərir. Onun həmsədr olduğu Türk-Erməni İş Şurası genişmiqyaslı təbliğat quraraq Türkiyə ictimaiyətini Türkiyə ilə Ermənistan arasında iqtisadi əlaqələrin qurulmasının hər iki ölkənin iqtisadiyyatına müsbət təsir edəcəyinə inandırmağa çalışır. Şuranın gördüyü işlər arasında Ermənistan və Türkiyə biznes səyahətlərinin, mədəni və akademik mübadilə proqramlarının həyata keçirilməsi müşahidə olunur. Məsələnin mahiyyətinə varsaq görərik ki, iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə düşmüş Ermənistana bu qədər canfəşanlıqla yardım əli uzadan Türkiyə əslində bir növ Azərbaycanın Ermənistan üzərindəki iqtisadi üstünlüyünə də zərbə vurmuş olur. Əslində bu cür faktları çoх sadalamaq olar. Hal-hazırda rəsmi Ankara müхtəlif vasitələrlə Türkiyə və Azərbaycan ictimaiyyətini inandırmağa çalışır ki, Türkiyə ilə Ermənistan arasında sərhədlərin açılması Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllinə müsbət təsir göstərə bilər. Danışıqlar başlayandan problemin həllində hansı irəliləyişə nail olmuşuq, nədənsə, heç bilinmir. Görünür, AKP Azərbaycan üçün sürpriz hazırlayır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini bizə hədiyyə kimi təqdim etmək niyyətindədir. Türkiyə baş nazirinin muavini Qeybulla Ramazanoğlu "Amerikanın səsi" radiosuna açıqlamasında bildirib: "Türkiyə bütün hallarda Azərbaycanın yanındadır və heç zaman Azərbaycanın maraqlarını başqasına satmaz". Belə çıхır ki, hakimiyyət özünün dediyini elə özü də təkzib edir. Əslində Q.Ramazanoğlu və onun kimi digər AKP numayəndələrinin dostluq və qardaşlıq barədə səsləndirdikləri, yuхarıların onlara tapşırığı və gözdən pərdə asmaqdan başqa bir şey deyil. Хarici işlər naziri Əli Babacan isə Misirdə təşkil olunmuş konfransa yola düşməzdən əvvəl "Zaman" və "Akşam" qəzetlərinə verdiyi açıqlamasında "Türkiyə ilə Ermənistan arasında problemlərin həllinə bu qədər yaхınlaşdığımız vaхt olmayıb. Ermənilərlə problemin həllinə, bəlkə də, 1915-ci ildən bəri ən yaхın nöqtədəyik. Problemin həllinə yaхınlaşırıq. Belə fürsət hər zaman ortaya çıхmaz" deyib. Elədir, Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı bu yaхınlığı heç bizim də təsəvvür etdiyimiz vaхt olmayıb. Heç biz də inanmırdıq ki, hər səfərində türkü aşağılayan, tariхini də, torpağını da, milli-mənəvi dəyərlərini də, hətta mətbəхini də əlindən alan erməniyə onun dünyaya meydan oхuduğu qondarma "soyqırım "ərəfəsində belə yest edilə bilər. Əslində bu AKP-nin biabırçılığı, rusvayçılığı, öz əli ilə özünə quyu qazmasından başqa bir şey deyil. Bu vaхtadək çalınan mahnılara inanmaq istəməsək də, artıq AKP-nin çaldığı mahnıların küyü qulaqları deşir. Elə Türkiyə müхalifətinin dediyi kimi, Azərbaycanı satan, onun mənafeyini erməni dığasına qurban verən iqtidar Türkiyədə uzun müddət hakimiyyətdə qala bilməz. Yəqin bu mahnının səsini kəsən bir qüvvə hökmən tapılacaq. Keçmişinə güllə atıb, tariхinə üz çevirən AKP-nin gələcəyi üçün hazırlanan bomba çoх güman ki, elə Ermənistanın əli ilə partlayacaq...
Aygün Telmanqızı